Crisisnummers en hulplijnen in Nederland: een compleet overzicht

Wanneer je nu hulp nodig hebt

Soms komt het moment waarop alles te veel wordt. De pijn, de angst, de uitzichtloosheid — het voelt alsof er geen uitweg meer is. Of misschien maak je je ernstig zorgen om iemand in je omgeving. In zulke momenten is het cruciaal om te weten dat er hulp beschikbaar is. Direct, anoniem en gratis of tegen lage kosten.

Nederland heeft een uitgebreid netwerk van hulplijnen en crisisnummers voor mensen in psychische nood. Toch weten veel mensen niet welk nummer ze moeten bellen, of ze aarzelen omdat ze denken dat hun situatie 'niet erg genoeg' is. Laat dit voorop staan: als jij voelt dat je hulp nodig hebt, is je situatie erg genoeg. Er is geen drempel die je eerst moet halen. Je mag bellen, chatten of mailen — ook als je alleen maar wilt praten.

In dit artikel vind je een compleet overzicht van alle belangrijke hulplijnen en crisisnummers in Nederland. We beschrijven per hulplijn waarvoor je er terecht kunt, hoe je contact opneemt, wanneer ze bereikbaar zijn en wat je kunt verwachten. Bewaar dit overzicht, deel het met mensen om je heen en weet: hulp is dichterbij dan je denkt.

112 — Levensbedreigende situaties

Bij direct levensgevaar bel je altijd 112. Dit geldt ook voor situaties waarin iemand een suïcidepoging heeft ondernomen, ernstig zelfbeschadigend gedrag vertoont of in een acute psychose verkeert waarbij gevaar dreigt voor zichzelf of anderen. De meldkamer stuurt hulpdiensten (ambulance, politie) en kan je doorverbinden met de juiste instanties. Twijfel niet of de situatie 'erg genoeg' is — als je voelt dat er acuut gevaar is, bel 112.

113 Zelfmoordpreventie — 0900-0113 (24/7)

De landelijke hulplijn voor iedereen met gedachten aan zelfdoding, of voor naasten die zich zorgen maken om iemand met suïcidale gedachten. 113 Zelfmoordpreventie is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar — zowel telefonisch als via chat op 113.nl.

Waarvoor kun je bellen?

• Als je gedachten hebt aan zelfdoding — ook als die gedachten vaag of af en toe zijn
• Als je je zorgen maakt over iemand in je omgeving
• Als je een dierbare hebt verloren door suïcide (nabestaandenlijn)
• Als je werkt met suïcidale mensen en behoefte hebt aan consultatie

Wat kun je verwachten?

Je wordt te woord gestaan door getrainde medewerkers en vrijwilligers die luisteren zonder te oordelen. Ze helpen je om je gedachten te ordenen, bieden een luisterend oor en kunnen je indien nodig doorverwijzen naar professionele hulp. Het gesprek is vertrouwelijk. Je hoeft je naam niet te geven.

Onderzoek van het Amsterdam UMC (2021) toont aan dat het bellen van 113 daadwerkelijk levens redt: na een gesprek met de hulplijn ervaren de meeste bellers een significante afname van suïcidale gedachten en gevoelens van hopeloosheid. Aarzeling om te bellen is begrijpelijk, maar vrijwel iedereen die belt, geeft achteraf aan blij te zijn dat ze het gedaan hebben.

De Luisterlijn — 0900-0767 (24/7)

De Luisterlijn is er voor iedereen die behoefte heeft aan een gesprek — over wat dan ook. Je hoeft geen crisis te hebben om te bellen. Eenzaamheid, verdriet, stress, relatieproblemen, verlies of gewoon het gevoel dat je even tegen iemand wilt praten: het is allemaal welkom. De Luisterlijn is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar via telefoon, chat en e-mail.

Waarvoor kun je bellen?

• Eenzaamheid en sociaal isolement
• Verdriet, rouw of verlies
• Relatieproblemen of conflicten
• Stress, spanning of overweldiging
• Alles waar je over wilt praten

Wat kun je verwachten?

De vrijwilligers van de Luisterlijn zijn getraind in actief luisteren. Ze geven geen adviezen en stellen geen diagnoses — ze luisteren, stellen vragen en helpen je om je gedachten en gevoelens te verwoorden. Het gesprek is volledig anoniem en vertrouwelijk. De kosten zijn het normale tarief van een belminuut.

Jaarlijks worden er meer dan 300.000 gesprekken gevoerd via de Luisterlijn. Het is een van de drukstbezette hulplijnen van Nederland, wat aantoont hoe groot de behoefte is aan een luisterend oor. Onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam (2019) bevestigt dat het voeren van een gesprek met een getrainde luisteraar meetbaar bijdraagt aan het verminderen van gevoelens van eenzaamheid en emotionele nood.

Sensoor (maatjestelefoon) — 0900-0900-767

Sensoor is de opvolger van de Telefonische Hulpdienst en richt zich specifiek op het bieden van een warm, menselijk contact. De naam staat voor 'sensor' — iemand die waarneemt en aanvoelt. Sensoor is bereikbaar via telefoon, chat en e-mail, zeven dagen per week.

Waarvoor kun je bellen?

• Eenzaamheid en het gemis van menselijk contact
• Dagelijkse zorgen waar je mee zit
• Het verlies van een partner, vriend of familielid
• Gevoelens van onzekerheid of angst
• Alles waar je je hart over wilt luchten

Wat kun je verwachten?

Bij Sensoor word je te woord gestaan door getrainde vrijwilligers die een open, warm en oordeelvrij gesprek bieden. Het verschil met de Luisterlijn is subtiel: Sensoor legt extra nadruk op het 'maatjes'-aspect — het gevoel dat je praat met iemand die oprecht geïnteresseerd is in jou als mens. Het gesprek is anoniem en vertrouwelijk.

MIND Korrelatie — 0900-1450

MIND Korrelatie is de informatielijn van MIND, de belangenorganisatie voor mensen met psychische klachten en hun naasten. Deze hulplijn is specifiek bedoeld voor vragen over psychische gezondheid, de GGZ en het vinden van de juiste hulp. MIND Korrelatie is bereikbaar op werkdagen van 9:00 tot 17:30.

Waarvoor kun je bellen?

• Vragen over psychische aandoeningen en behandelmogelijkheden
• Hulp bij het vinden van de juiste zorgverlener
• Vragen over medicatie en bijwerkingen
• Informatie over je rechten als cliënt in de GGZ
• Ondersteuning als naaste van iemand met psychische klachten

Wat kun je verwachten?

De medewerkers van MIND Korrelatie zijn professionals en ervaringsdeskundigen die je kunnen informeren, adviseren en doorverwijzen. Ze combineren feitelijke kennis over de GGZ met persoonlijke ervaring, waardoor ze goed begrijpen wat je doormaakt. Ze kunnen je helpen om de juiste hulp te vinden in het soms onoverzichtelijke GGZ-landschap.

Kindertelefoon — 0800-0432 (gratis)

De Kindertelefoon is er voor alle kinderen en jongeren tot 18 jaar. Bellen is gratis en anoniem. De Kindertelefoon is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 11:00 tot 21:00 en in het weekend van 12:00 tot 20:00. Chatten kan via kindertelefoon.nl.

Waarvoor kun je bellen?

• Pesten op school of online
• Problemen thuis, zoals ruzie tussen ouders of een scheiding
• Onveilige thuissituaties
• Gevoelens van verdriet, angst of eenzaamheid
• Vragen over seksualiteit, identiteit of je lichaam
• Alles waar je als kind of tiener mee zit

Wat kun je verwachten?

Je praat met getrainde vrijwilligers die luisteren, je serieus nemen en samen met jou nadenken over wat je kunt doen. Ze nemen geen beslissingen voor je en vertellen niet wat je moet doen — ze helpen je om zelf na te denken over oplossingen. Het gesprek is volledig anoniem: het nummer verschijnt niet op de telefoonrekening.

De Kindertelefoon voert jaarlijks meer dan 200.000 gesprekken. Het is een laagdrempelige en veilige plek waar kinderen en jongeren hun verhaal kwijt kunnen — iets wat van onschatbare waarde is voor jonge mensen die misschien nog niet weten hoe ze hulp moeten vragen.

Veilig Thuis — 0800-2000 (gratis)

Veilig Thuis is het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Het nummer is gratis, 24 uur per dag bereikbaar en beschikbaar voor zowel slachtoffers als omstanders die zich zorgen maken.

Waarvoor kun je bellen?

• Fysiek, emotioneel of seksueel geweld binnen het gezin of de relatie
• Verwaarlozing van kinderen of ouderen
• Psychisch geweld, intimidatie of controle door een partner of familielid
• Stalking of bedreiging door een (ex-)partner
• Zorgen over de veiligheid van een kind, buurkind of andere bekende

Wat kun je verwachten?

Je kunt Veilig Thuis bellen voor advies (wat kan ik doen in deze situatie?), voor een melding (ik wil dat er actie wordt ondernomen) of voor directe hulp. De medewerkers zijn professionals die beoordelen wat er nodig is en de juiste hulpverlening inschakelen. Een melding is niet hetzelfde als aangifte doen — het is een signaal dat er mogelijk sprake is van een onveilige situatie. Veilig Thuis onderzoekt de melding en neemt contact op met de betrokkenen.

Uit cijfers van Veilig Thuis (2023) blijkt dat er jaarlijks meer dan 130.000 meldingen binnenkomen. Experts schatten dat het werkelijke aantal gevallen van huiselijk geweld en kindermishandeling vele malen hoger ligt. Twijfel je of je situatie 'erg genoeg' is om te melden? Bel dan voor advies — je zit nergens aan vast.

Spoedlijn GGZ — via de huisartsenpost

Als je buiten kantooruren te maken krijgt met een acute psychiatrische crisis — bijvoorbeeld een ernstige psychose, acute suïcidaliteit of een gevaarlijke situatie door psychische ontregeling — kun je terecht bij de crisisdienst van de GGZ. Deze is bereikbaar via de huisartsenpost (HAP) in jouw regio.

Hoe werkt het?

• Bel de huisartsenpost in je regio (het nummer vind je op thuisarts.nl of via je huisartsenpraktijk)
• De triagist beoordeelt de situatie en schakelt indien nodig de psychiatrische crisisdienst in
• De crisisdienst bestaat uit psychiaters, verpleegkundigen en psychologen die gespecialiseerd zijn in acute psychiatrische zorg
• Zij kunnen telefonisch beoordelen, een huisbezoek afleggen of een opname regelen

Overdag kun je bij acute psychiatrische problemen contact opnemen met je eigen huisarts, die je kan doorverwijzen naar de crisisdienst of de spoedeisende psychiatrie.

Slachtofferhulp Nederland — 0900-0101

Slachtofferhulp Nederland biedt ondersteuning aan slachtoffers van misdrijven, verkeersongelukken en calamiteiten. De hulplijn is bereikbaar op werkdagen van 8:00 tot 20:00 en op zaterdag van 10:00 tot 17:00.

Waarvoor kun je bellen?

• Na een geweldsdelict, overval, mishandeling of bedreiging
• Na een verkeersongeluk
• Bij identiteitsfraude, oplichting of cybercrime
• Na een ramp of calamiteit
• Bij behoefte aan emotionele ondersteuning, juridisch advies of hulp bij het doen van aangifte

Wat kun je verwachten?

Slachtofferhulp Nederland biedt drie vormen van ondersteuning: emotionele steun (verwerking van het meegemaakte), juridische hulp (informatie over je rechten, hulp bij aangifte en bij de eventuele rechtszaak) en praktische hulp (hulp bij schadeclaims, contact met verzekeraars en doorverwijzing naar specialistische hulp). De hulp is gratis.

Crisislijn seksueel geweld — 0800-0188 (gratis)

Het Centrum Seksueel Geweld (CSG) biedt acute hulp aan slachtoffers van seksueel geweld. De crisislijn is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar en gratis. Het is bedoeld voor situaties waarin het seksueel geweld minder dan zeven dagen geleden heeft plaatsgevonden, maar je kunt ook bellen als het langer geleden is.

Waarvoor kun je bellen?

• Na een verkrachting of aanranding
• Na seksueel misbruik
• Als je niet zeker weet of wat je hebt meegemaakt seksueel geweld is
• Als naaste van iemand die seksueel geweld heeft meegemaakt

Wat kun je verwachten?

Bij het CSG werken artsen, verpleegkundigen, psychologen en forensisch medewerkers samen om je zo goed mogelijk op te vangen. Ze bieden medische zorg (onderzoek, behandeling van verwondingen, SOA-preventie, noodanticonceptie), forensisch onderzoek (sporenonderzoek dat later als bewijs kan dienen, ook als je nog niet zeker weet of je aangifte wilt doen), psychologische eerste hulp en doorverwijzing naar gespecialiseerde traumatherapie.

Het is belangrijk om te weten dat je bij het CSG terecht kunt zonder aangifte te doen. Sporen kunnen worden veiliggesteld en bewaard, zodat je later alsnog kunt besluiten om aangifte te doen. Het CSG werkt samen met de politie, maar jij bepaalt of en wanneer je aangifte doet.

Overzichtstabel: alle hulplijnen op een rij

Hier vind je een beknopt overzicht van alle besproken hulplijnen:

• 112 — Levensbedreigende noodsituaties — 24/7
• 113 Zelfmoordpreventie (0900-0113) — Suïcidale gedachten en zelfmoordpreventie — 24/7
• De Luisterlijn (0900-0767) — Eenzaamheid, verdriet, een luisterend oor — 24/7
• Sensoor (0900-0900-767) — Menselijk contact en een warm gesprek — 7 dagen per week
• MIND Korrelatie (0900-1450) — Informatie over psychische gezondheid en de GGZ — werkdagen 9:00-17:30
• Kindertelefoon (0800-0432) — Voor kinderen en jongeren tot 18 jaar — gratis, ma-vr 11:00-21:00, weekend 12:00-20:00
• Veilig Thuis (0800-2000) — Huiselijk geweld en kindermishandeling — gratis, 24/7
• Spoedlijn GGZ (via huisartsenpost) — Acute psychiatrische crisis — 24/7
• Slachtofferhulp Nederland (0900-0101) — Slachtoffers van misdrijven en calamiteiten — werkdagen 8:00-20:00, za 10:00-17:00
• Crisislijn seksueel geweld (0800-0188) — Na seksueel geweld — gratis, 24/7

Wanneer bel je welk nummer?

Het kan verwarrend zijn om te weten welk nummer je moet bellen. Hier is een eenvoudige leidraad:

Bij direct levensgevaar

Bel 112. Altijd. Als iemand een suïcidepoging doet, ernstig zichzelf verwondt of in een situatie verkeert waarin direct gevaar dreigt voor het leven, bel dan 112.

Bij gedachten aan zelfdoding

Bel 113 Zelfmoordpreventie (0900-0113). Ook als de gedachten vaag zijn, ook als je 'alleen maar' wilt praten, ook midden in de nacht. Je hoeft niet in acute nood te zijn om te bellen.

Bij behoefte aan een luisterend oor

Bel de Luisterlijn (0900-0767) of Sensoor (0900-0900-767). Voor alles waar je over wilt praten, zonder dat er sprake hoeft te zijn van een crisis.

Bij een onveilige thuissituatie

Bel Veilig Thuis (0800-2000). Voor jezelf, voor je kinderen of voor iemand anders van wie je vermoedt dat die in een onveilige situatie zit.

Als kind of jongere

Bel de Kindertelefoon (0800-0432). Het is gratis, anoniem en verschijnt niet op de telefoonrekening.

Na seksueel geweld

Bel de Crisislijn seksueel geweld (0800-0188). Hoe eerder je belt, hoe meer er medisch en forensisch gedaan kan worden — maar je kunt ook later bellen.

Bij een psychiatrische crisis buiten kantooruren

Bel de huisartsenpost in je regio. Zij schakelen indien nodig de psychiatrische crisisdienst in.

Drempels om te bellen — en waarom je ze mag negeren

Veel mensen aarzelen om een hulplijn te bellen. De meest genoemde redenen zijn:

• 'Mijn probleem is niet erg genoeg' — Er is geen minimumdrempel. Als je behoefte hebt aan een gesprek, is dat reden genoeg.
• 'Ik neem de plek in van iemand die het harder nodig heeft' — De hulplijnen zijn er voor iedereen. Door te bellen neem je geen plek af van iemand anders.
• 'Ze kunnen me toch niet helpen' — Onderzoek laat zien dat het merendeel van de bellers na een gesprek verlichting ervaart, ook al is het probleem niet opgelost. Soms is praten zelf de hulp die je nodig hebt.
• 'Ik wil niet dat iemand het weet' — Alle hulplijnen zijn vertrouwelijk, en bij de meeste kun je anoniem bellen. Er wordt niets geregistreerd dat naar jou te herleiden is.
• 'Ik durf niet te bellen' — Bij de meeste hulplijnen kun je ook chatten. De Luisterlijn, 113, de Kindertelefoon en Sensoor bieden allemaal een chatoptie aan voor wie liever typt dan praat.

Hulp voor de helpers

Als je dit artikel leest omdat je je zorgen maakt over iemand anders, verdien jij ook aandacht. Zorgen voor iemand met psychische problemen of in crisis is emotioneel zwaar. Vergeet niet om ook voor jezelf te zorgen. MIND Korrelatie (0900-1450) biedt specifiek ondersteuning aan naasten van mensen met psychische klachten. En de Luisterlijn staat ook voor jou open — je hoeft niet zelf in crisis te zijn om te mogen bellen.

Het belangrijkste dat je kunt doen als naaste is: er zijn, luisteren, en professionele hulp inschakelen wanneer dat nodig is. Je hoeft niet zelf de oplossing te zijn. Weten welke hulplijnen er bestaan en iemand daarnaar doorverwijzen kan al het verschil maken.

Bewaar dit overzicht

Sla dit artikel op in je favorieten, maak een screenshot van de overzichtstabel of sla de belangrijkste nummers op in je telefoon. In een crisissituatie heb je geen tijd om te zoeken — dan wil je direct weten wie je kunt bellen. En deel dit overzicht met anderen. Je weet nooit wanneer iemand in je omgeving het nodig heeft. Door deze nummers te delen, laat je zien: ik ben er voor je, en er zijn mensen die kunnen helpen.

Want dat is de kern van al deze hulplijnen: je hoeft het niet alleen te doen. Er zijn mensen die willen luisteren, die begrip hebben en die je kunnen helpen om de volgende stap te zetten. Welke stap dat ook is.

Disclaimer: De informatie in dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen professioneel advies. Bij ernstige klachten, neem contact op met je huisarts of bel 113 Zelfmoordpreventie (0900-0113) of de Luisterlijn (0900-0767).